يلدا، در مفهومي ديگر، به معناي زاد و زايش و در فرهنگ آريايي شب زادن مهر است.
شب چله: چهل روز از زمستان كه آغاز آن برابر است با اول جدي و هفتم دي ماه جلالي و بيست و دوم دسامبر ميلادي است.
آب كونوس، يكي از خوردني هاي شب چله است. خربزه، نقل و ببيشته برنج كه تركبي از برنج بو داده، هسته خربزه و هسته هندوانه، دانه و مرجو و همينطور خوج كه گلابي محلي است.
در گيلان گالش ها معتقدند كه در شب چله، 40 نوع خوراكي بايد خورد،د ر ديلمان كدوپخته و نخودبرشته و حلوا و شيريني درست مي كنند ودر جوشر لاهيجان، تره چيده و از آن خورشت درست مي كنند.
مراسم شب چله گيلاني
امشو، شب چله
خانم جير پله
چاقو بزنيم هندونه كله
يعني:
امشب شب چله است.
خانم، زير پله است.
چاقو، به كله(محل اتصال به بوته) هندوانه بزنيم.
بردن «شب چله اي» براي نو عروسان
بردن «شب چله اي» براي نو عروسان، قصه گويي و ترانه خواني از جمله آيين هايي است كه در گيلان انجام مي شود.
فال پوست هندوانه
پوست هندوانه را ميبرند و چهار قسمت ميكنند و در يك دست ميگيرند و نيت ميكنند و از جلو به پشت مياندازند:
اگر 2 قطعه سبز و دو قطعه سفيد بيفتد – خير است،اگر 3 قطعه سبز و يك قطعه سفيد بيفتد – خوب است،اگر يك قطعه سبز و 3 قطعه سفيد بيفتد – باطل است و سرانجام اگر هر 4 قطعه سبز باشد خيلي خوب است.

